Ik hou van humor. Van samen lachen, relativeren en soms gewoon even lekker gek doen. Humor kan verbinden, spanning doorbreken en iets zwaars even wat lichter maken.
Maar soms hoor ik een grap en denk ik: hmmm…
Niet omdat we nergens meer om zouden mogen lachen. Integendeel. Ik vraag me dan vooral af:
Wie bepaalt eigenlijk wat grappig is? En wie bepaalt wat normaal is?
We kijken allemaal door onze eigen bril naar de wereld. Onze opvoeding, cultuur, geloof, ervaringen en omgeving hebben invloed op onze waarden en normen. Daardoor kan iets wat voor mij heel gewoon is, bij jou heel anders binnenkomen.
Dat merken we ook in humor.
“Joh, het was maar een grapje.”
“Zo bedoelde ik het niet.”
“Je moet ook wel een beetje tegen humor kunnen.”
Het zijn herkenbare reacties. Toch zit juist daar voor mij een moment van bewustwording. Niet om te bepalen wie goed of fout zit, maar om even nieuwsgierig te worden naar jezelf én naar de ander.
Waarom vind ik dit grappig?
Vanuit welke waarden en normen kijk ik hiernaar?
En weet ik eigenlijk hoe de ander dit ervaart?
Humor kan bovendien veel meer zijn dan alleen iets om samen om te lachen. In beroepen waarin mensen heftige situaties meemaken, kan rauwe humor bijvoorbeeld helpen om spanning te ontladen, te relativeren en samen verder te kunnen. Het kan een uitlaatklep zijn op momenten waarop het werk veel van mensen vraagt.
Daar mag ruimte voor zijn.
Maar wat binnen een vertrouwde groep helpt om iets zwaars te dragen, kan buiten die groep kwetsend of ongepast overkomen. En ook binnen zo’n groep heeft niet iedereen dezelfde grens.
Daarom doet context ertoe.
Waar ben ik?
Met wie ben ik?
Wie kan mij horen?
En past wat ik zeg bij dit moment?
Voor mij raakt dat aan professioneel handelen én sociale veiligheid.
Niet omdat iedereen hetzelfde moet denken of om dezelfde dingen moet lachen. Juist niet. Verschillen mogen er zijn. Maar in een veilige omgeving moet ook ruimte zijn voor iemand die zegt:
“Deze grap gaat voor mij te ver.”
Zonder dat diegene meteen als lastig, gevoelig of humorloos wordt weggezet.
Misschien zit de belangrijkste vraag daarom niet in:
“Mag deze grap?”
Maar veel meer in:
“Is er in mijn humor ook ruimte voor de grens van een ander?”
Want wat binnen een gezin, vriendengroep, team of organisatie jarenlang als normaal wordt gezien, is niet automatisch voor iedereen normaal.
En misschien is dát waar bewustwording begint.
Niet bij minder humor.
Maar bij weten dat jouw normaal niet vanzelfsprekend het normaal van de ander is.
En bij de bereidheid daar rekening mee te houden.
Want de ander doet ertoe.