Professioneel handelen lijkt soms vanzelfsprekend.
Zeker wanneer er rust is, mensen het met elkaar eens zijn en er voldoende ruimte is om na te denken. Ook voor mij is het gemakkelijker om trouw te blijven aan wat ik belangrijk vind wanneer mijn keuzes niet onder druk staan.
Maar juist wanneer het ingewikkeld wordt, begint voor mij de echte betekenis van professioneel handelen.
In ons werk krijgen we allemaal te maken met momenten waarop verschillende belangen, verwachtingen en overtuigingen samenkomen. Er kan tijdsdruk zijn. Emotie. Loyaliteit. Groepsdruk. Druk vanuit de organisatie of vanuit de samenleving. Soms moeten we snel beslissen en soms voelen we heel goed wat er van ons wordt verwacht, terwijl we tegelijkertijd merken dat iets schuurt.
Wat gebeurt er dan met onze professionele waarden?
Het is gemakkelijk om te zeggen dat integriteit, respect, inclusie en sociale veiligheid belangrijk zijn. Anders wordt het wanneer vasthouden aan die waarden daadwerkelijk iets van ons vraagt.
Wanneer zwijgen gemakkelijker is dan iets zeggen.
Wanneer meegaan veiliger voelt dan een ander geluid laten horen.
Wanneer loyaliteit aan een collega begint te schuren met professionele verantwoordelijkheid.
Wanneer onze eigen overtuiging zo sterk is dat er nauwelijks nog ruimte overblijft voor een ander perspectief.
Juist op zulke momenten wordt bewustwording belangrijk.
Niet om elkaar voortdurend langs een morele meetlat te leggen, maar om onszelf te blijven afvragen wat ons handelen beïnvloedt. Welke rol spelen onze overtuigingen, ervaringen, emoties en loyaliteiten? Wat doet de omgeving met onze keuzes? En zijn we nog bereid om te luisteren wanneer een ander iets ziet wat wij zelf niet zien?
Professioneel handelen betekent voor mij dan ook niet dat we altijd de juiste keuze maken. We zijn mensen en kunnen iets verkeerd inschatten, te snel reageren of achteraf ontdekken dat ons handelen anders heeft uitgepakt dan we bedoelden.
Professionaliteit zit óók in wat we daarna doen.
Kunnen we terugkijken naar ons eigen aandeel? Blijven we aanspreekbaar? Durven we een beslissing te heroverwegen? En kunnen we erkennen dat een goede bedoeling niet automatisch betekent dat ons handelen ook goed heeft uitgepakt?
Ook buiten ons werk komen we die momenten tegen. In relaties, familie, vriendschappen en gesprekken waarin emoties soms sterker zijn dan onze goede voornemens. Ook daar kunnen onze waarden onder druk komen te staan.
Misschien zit de betekenis van onze waarden daarom niet alleen in wat we zeggen belangrijk te vinden.
Maar vooral in de keuzes die we maken wanneer het er werkelijk toe doet.
Juist als het spannend wordt, wordt zichtbaar waar je werkelijk voor staat.